Sztuka żeglarska, którey znajomość, zachęcanaprzez Naywyższą opiekę, tak szczęśliwie sięrozwinęła w tey krainie, pod wiedzą sławnego że-glarza,—sztuka ta od kilku wieków wymaga dokła-dnego poznania zmian magnetyzmu ziemskiego,pod względem zbaczania, pochyłości i natężeniasił; gdyż pochyłość igły magnesowey na różnychbrzegach, jakiey nadewszystko potrzebują żegla-rze, w teoryi, ściśle jest połączona z dwiema in-nemi zasadami: pochyłością i natężeniem, wymie-rzanem za pośrzednictwem oscyllacyy igły magne-sowey. W żadnym z okresów poprzedzających, zna-jomość odmian magnetyzmu ziemskiego nie uczy-niła tak szybkiego postępu, jak w ciągu trzyna-stu lat ostatnich. Kąty formowane przez, igłę ma- gnesową a linią pionową i południkową danegomieysca, natężenie sił, których przyrost, zaczy-nając od równika ku biegunowi magnetycznemu,poszczęściło mi się odkryć; godzinowe różnice po-chyłości, zboczenia i natężenia, często zmienianeprzez zorzę północną, trzęsienia ziemi i ukryteruchy w łonie ziemi; nieregularne i nieperyo-dyczne zboczenia w ruchach igły magnesowey, o-znaczone przezemnie w długim szeregu obserwa-cyy, pod imieniem prądów magnetycznych, stałysię naprzemian przedmiotem naygorliwszych śle-dzeń. Ważne odkrycia Oerstedta, Arago, Ampe-ra, Seebecka, Morichini i Pani Sommerwil, dałynam poznać wzajemną magnetyzmu zawisłość odelektryczności, cieplika i światła słonecznego. Wie-my, że już nie trzy tylko metalle: żelazo, nikel ikobalt, stają się magnesami. Dziwne zjawienie ma-gnetyzmu wirowego, dostrzeżone przez mego przy-jaciela, sławnego Arago, dowodzi nam, iż prawiewszystkie w przyrodzeniu ciała, naprzemian ulegajądziałaniom elektro-magnetycznym. Rossya jest je-dynem świata Państwem, które przerzynają dwielinie bez zboczenia, to jest: na których igła ma-gnesowa skierowana jest ku biegunom ziemi. Je-dna z tych liniy, którey położenie i przeyścia pe-ryodyczne ze wschodu na zachód, są główną za-sadą przyszłey teoryi magnetyzmu ziemskiego, po-dług ostatnich śledzeń PP. Hansteena i Ehrmana,przechodzi między Muromem a Nowogrodem-niż-szym; druga zaś, kilką stopniami na wschód wzglę-dem Irkucka, między Parszyńską a Jarbińskiem.Jeszcze nie znamy rozciągłości ich na północ, aniszybkości ruchów ich ku zachodowi. Geografia fi-zyczna wymaga dokładnego oznaczenia obu liniy bez zboczeń, w równo-odległych od siebie epo-kach, naprzykład: w każdym dziesiątku lat, orażdokładnego wyśledzenia bezwzględnych zmian po-chyłości i natężenia na wszystkich punktach, naktórych PP. Hansteen, EhrmannErman i ia, czyniliśmy ob-serwacye między Sankt petersburgiem, Kazaniemi Astrachaniem w Europie, a w Azyi północneymiędzy Ekaterynburgiem, Miazskiem, Ust-Ka-mienohorskiem, Obdorskiem i Jakuckiem. Te wy-wypadki nie mogą bydź otrzymane przez cudzo-ziemców, podróżuiących po Rossyi, chyba w ie-dnym tylko kierunku i w iednym tylko czasie. Dlatego, trzeba byłoby ułożyć systemat wzaiemnych,dobrze sprawdzonych obserwacyy, któreby przezdługi czas były zbierane i poruczone uczonym,wewnątrz państwa mieszkaiącym. St-Petersburg,Moskwa i Kazań, są szczęśliwie położone nieda-leko od pierwszey linii bez zboczenia, idącey przezRossyą europeyską. Kiachta i Wierchnie-Udinsk,są dogodnemi dla drugiey linii sybirskiey. Zasta-nawiaiąc się nad porównawczą dokładnością ob-serwacyy, na morzu i lądzie czynionych, za pomo-cą narzędzi Borda, Bessela i Gambeia, nie mo-żna się nie przekonać, że Rossya przez swoie po-łożenie, mogłaby, w ciągu dwudziestu lat, dalekoposunąć teoryą magnetyzmu. Oddaiąc się tym roz-myślaniom, staię się, iż tak rzekę, tłumaczem wła-snych WPP. życzeń. Gorliwość, z iaką przyjęli-ście, przed siedmią miesiącami, prośbę moię, wzglę-dem stosunkowych obserwacyy nad godzinowemzboczeniem, czynionych w Paryżu, Berlinie, w ie-dney z kopalni freyberskich i w Kazaniu, przezuczonego, pracowitego Astronoma, P. Simonowa,dowodzi, iż Cesarska Akademia żarliwie wesprze starania innych Akademiy europeyskich, około tru-dnego, ale pożytecznego wyśledzenia peryodyczno-ści wszystkich zjawień magnetycznych.