De koe-boom en de planten-melk. (Uit het Hoogduitsch)’

de koe-boom en de planten-melk. (Uit het Hoogduitsch.)(Uit het onuitgegeven Derde Deel van von hum-bolds Reizen in de Evennachts‒ſtreken derNieuwe Wereld.)

Wij hoorden ſedert eenige weken in de valleijen van Stragua van eenen boom ſpreken, wiens ſapvoedende melk bevat: men noemt hem de Plant-koe ofden Koe-boom (Arbre de la vache) en de negers derlandhoeven, die veel van dit ſap drinken, houden hetvoor een zeer gezond voedſel. Daar alle melkſappender planten ſcherp, bitter en meer of minder vergiftigzijn, zoo bevreemdde en verwonderde dit berigt onsboven mate. Wij hadden echter, gedurende ons ver-blijf te Barbula (in de provincie Caracas) gelegenheidom ons te overtuigen, dat de berigten wegens deeigenſchappen van den Palo de vaca volſtrekt niet over-dreven waren. De ſchoone boom gelijkt op den Ame- ri- rikaanſchen Ster-appel-boom (Chyſophyllum Cainito).Zijne langwerpige, ſpits toeloopende, zachte en afwis-ſelend ſtaande bladen, hebben aan de onderſte opper-vlakte vooruitſtaande, evenwijdige zij-ribben, en zijntot 10 duimen lang. Den bloeſem kregen wij niet tezien, de ſlechts weinig vleeſchige vrucht bevat ééne,ſomwijlen ook twee noten. Snijdt men in den ſtamdes melk‒booms, die tot het geſlacht der Sapotilliers ſchijnt te behooren, dan vloeit er eene menigte van eenekleverige, tamelijk dikke melk uit, die geheel niet ſterkſmaakt en eenen aangenamen geur heeft. Men bood onsvan dezelve aan in ſchalen van de vrucht van Tutumo offlesſchen‒meloen‒boom. Wij dronken dezelve in tame-lijke hoeveelheid des avonds en des morgens, zondereenige nadeelige uitwerking te ondervinden. Alleenlijkmaakte de kleverigheid dezen drank eenigzins onaange-naam. De negers zoowel als de vrije arbeiders maken ergebruik van door hun mais- of maniok-brood in dezemelk te doopen. De opziener der landhoeve verzekerdeons, dat de ſlaven in het jaargetij, waarin de Palo devaca de meeste melk oplevert, van dag tot dag vetterwerden.

Laat men dit ſap in de lucht ſtaan, dan vormen zichop deszelfs oppervlakte, waarſchijnlijk door aantrekkingder zuurſtof uit den dampkring, vliezen van dierlijk,geelachtig en dradig aanzien, die eene kaasachtige ſtoffegelijken. Afgezonderd van het overige meer waterigevocht, zijn die vliezen veerkrachtig, bijna gelijk aan de Caoutchouc of gom-elastiek. In het vervolg echtergaan zij, op gelijke wijze als dierlijke zelfſtandigheid,tot rotting over. Het volk noemt dat deel des vochts,hetwelk door aanraking met de lucht te zamen geloopenis, kaas; dit ſtremſel wordt binnen 5 of 6 dagen zuur,zoo als ook uit de kleine proefjes bleek, welke ik naarde Orenoko mede nam.

In eene geſlotene flesch vertoonde de melk een geron-nen bezinkſel; zij bedierf echter niet, maar behieldharen aangenamen geur. Met koud water gemengd ge-ſchiedde er ſlechts eene geringe ſtremming van het ſap,daarentegen volgde de afzondering van het taaije vlies,zoodra ik hetzelve met ſalpeter-zuur in aanraking bragt.Wij hebben twee flesſchen met deze melk aan den heer fourcroy te Parijs gezonden. De eene bevatte de-zelve in haren natuurlijken toeſtand, in de andere was zij zij met eene zekere hoeveelheid koolzure ſoda gemengd.De buitengewone boom, van welken hier geſprokenwordt, ſchijnt bijzonder eigen te zijn aan het kustge-bergte der Cordilleren (Cordillere du littoral) inzonder-heid van Barbula tot aan het meer van Maracaybo. Hijkomt ook enkel voor in de nabijheid van het dorp SanMateo, en volgens opgave van den heer bredmeijer, door wiens reizen de ſtookkasſen van Weenen en Schön-brun zulke rijke aanwinst hebben verkregen, groeithij insgelijks in het dal van Caucagua, drie dagreizenvan Caracas. Deze natuuronderzoeker getuigt met onsden aangenamen ſmaak en ſpecerijachtigen reuk van den Palo de vaca. In Caucagua noemen de inwoners denboom, die deze voedzame ſap oplevert, melkboom, ar-bol de leche.